ناصرالدین شاه قاجار، ناصرالدین شاه

تحقیق
روش پژوهش درانجام این تحقیق میدانی وتوصیفی بوده است وشیوه گردآوری مطالب و اطلاعات کتابخانه‌ای و حضور در محل در معبد بوده است .
۱-۸- سابقه موضوع تحقیق
آب نماد پاکی وطهارت و جدایی وپاک کننده از آلودگی دانست و همچنین نماد عشق، زندگی، جاودانگی ،حیات ، باروری ، دوستی ، که در ادیان مختلف به ویژه ایران باستان و زرتشت جایگاه ویژه ومهمی را به خوداختصاص داده است وآن را بیشتر مربوط به دین زرتشت دانسته وازآن جداناپذیر می باشد، ارزش آب را می توان به صورت کامل دردین زرتشت بیان کرد که برا پرستش آن دست به ساخت جایگاه های مقدسی برای آن می زدند که به آن معبد می گویند ، یکی از این معابد در کنگاور قرار دارد،کنگاور اولین بخش شرقی کرمانشاه است و در بزرگ راه کربلا نشسته است “ایزیدورخاراکسی” اولین کسی است که در نیمه نخست سده ی اول میلادی از آن به نام ( کن کبار ) نام برده است . مورخین و جغرافیا نویسان غرب و ایرانی از سده سوم هجری قمری به بعد از این ناحیه به نام های کنکور ، کنگوار ، کنگوروقصراللصوص (قلعه دزدان ) نام برده اند . شهرت کنگاور از آغاز تا امروز شاید بیشتر به خاطربناه یا کاخی است که ازپیش ازاسلام برفراز صفه‌ای وسیع در دل آن برپاگردیده بوده است این بنا امروزه به نام معبد آناهیتا یا ناهید شهرت دارد که در جای خود از آن صحبت خواهیم کرد .
شهرت عمده کنگاور درروزگار اسلامی وهم اکنون به خاطربقایای بنایی است که پیش ازاسلام برفراز صفه ای درمرکز قصبه کنگاورازسنگ ساخته شده است .

امروزه ایرانیان و حتی جهانگران ، کنگاور را به عنوان معبدآناهیتا می شناسند. چیزی جز این نیست مگرعظمتی که به لحاظ باستان شناسی براین اثر شگرف مرتبط است. ابتدا در این راستا سخن خود را از رومان گیرشمن که سالها در ایران به کاوش و بررسی پرداخته آغاز می نمائیم وی در کتاب ایران از آغاز تا اسلام می نویسد: … در معبدکنگاور پرستشگاهی با طرح غربی ساخته شده و تصور می رود در حدود دویست قبل از میلاد بنا شده است . در ساختمان اصلی استعمال قطعات سنگی مسطح تخت جمشیدتقلیدشده اما ستون های آنهادارای سرستون دری است که برفرازآنها تخته های کرنتی قرار گرفته است. در ضمن این بنارا با بقایای معبرکرهه (خورهه) و لائودیسه در نهاوند متعلق به دوره سلوکی ها طبقه بندی کرده وطرح آن را غربی می داند. بنایی که ماامروزه معبدآناهیتا می شناسیم مورخان و جغرافی نویسان اسلامی آن را تحت عنوان شکارگاه پرویزوکاخ خسروپرویز و قصرالصوص معرفی کرده اند. پرفسور ارنست هرتسفلد باستان شناس آلمانی بنای کنگاور را معبدی از دوران اشکانیان دانسته و آن را یکی از بزرگترین معابددنیای باستان می داند ولی نام آناهیتا در کتیبه‌های هخامنشی از زمان اردشیر دوم به کار برده شده است و پیش از آن یعنی در زمان کوروش و داریوش وخشایارشاه نامی از آناهیتا نیست . ظاهراً پرستش آناهیتا در دوران اردشیر دوم رونق گرفت و او مجسمه‌هایی را در معابد به یاد این ایزد بانو برپا کرد . در کتیبه‌ای که از او در شوش باقی مانده او بیان می‌کند که بازسازی ایوان و کاخ شوش را به درخواست اهورامزدا ، آناهیتا و میترا به انجام رسانده است .از نقش برجسته‌های مهم آناهیتا در ایران می‌شود به تصویر او در نقش رستم و همچنین تاق بستان در کرمانشاه اشاره کرد. نیایشگاه آناهیتا در کنگاور را با توجه به تطابق با بناهای مشابه از نظر معماری”متعلق به دوران پارتی ( ۲۵۳ – ۲۲۴ پیش از میلاد ) می دانند و معتقدند که در دوران ساسانی مرمت شده است.

فصل دوم
موقعیت جغرافیایی معبد آناهیتا ،تعاریف معبد ،
آناهیتا و جایگاه آب در ایران باستان

۲-۱- مقدمه
بخش بزرگی از غرب کشور را ارتفاعات بلند و به هم پیوسته و سرسبز زاگرس تشکیل داده که جلگه حاصلخیز کنگاور دراین منطقه واقع شده است ،کنگاورشهریست درمیان راه امروزی کرمانشاه همدان و برسر راه تاریخی هگمتانه قراردارد که ازآن به نام های کنگور- کنگورا- قصرالصوص و کنکوبار یاد شده است. در مرکز این شهر بنای تاریخی و قدیمی معبد آناهیتا قرار دارد که خیلی ها کنگاور را با وجوداین بنا می شناسند. نام کامل آناهیتااز اردویسور آناهیتا می باشد که در باورها و اعتقادات مردم ایزدبانوی نگهبان آبها می باشد ، این معبد به صورت چهار ضلعی و بدون سقف که در سه طبقه بر روی صفه ای در مرکز شهر ساخته شده است یک بنای کاملاً سنگی که در بین سطوح دیوارها از ملات گچ استفاده شده است .آناهیتا از زمان هخامنشیان و با سنگ نبشته اردشیر دوم به رسمیت شناخته شد .دو پلکانی که در دو طرف بنا،جهت عبور و مرور مردم به این معبد بوده برگرفته از سبک معماری هخامنشیان می باشد که حتی شباهت زیادی با پلکان آپادانای داریوش در تخت جمشید دارد وقابل مقایسه هم می باشد بجز این پلکان تابوت های سفالین ، سرتبر و پیکانی از جنس برنز نیز در این معبد کشف شده است که مربوط به زمان هخامنشیان است . اما باتوجه به اسناد و مدارک معتبرتری که طی کاوشهای انجام شده در معبد به دست آمده گواه و یقین بر این می باشد که این معبد مربوط به دوران پادشاهی اشکانیان می باشد.در این دوره اعتقادات مردم با ستایش آناهیتا به عنوان بزرگ مادر همه ایزدان مرتبط شد، حتی حضور آناهیتا با تاج معروف خود را در سکه های این دوران می توان دید ، سکه هایی که در
زیر سرمردگان در گورستان مربوط به اشکانیان پیدا شده است سکه ها سفال ها ، تابوتها(خمره ای شکل) قمقمه زوار و..همگی نشان ازحضور چشمگیراشکانیان در این معبد می باشد .
حتی باستان شناسان آثاری از دوره ساسانیان ، سلوکیان و اسلامی در این معبدبه دست آورده اند که نشان از حضور دوره ای این حکومت ها در معبد است ،ولی بیشتر این آثار نشان ازحضور پر رنگ و قاطع اشکانیان می باشد. دورتا دور این معبد را ستون های فرا گرفته که مانند حصاری آن را در دل خود جای داده اند ستون های که از سرستون- ستون و زیرستون تشکیل شده اند که صاف و صیقل خورده و بدون تزئینات می باشند ساده و کوتاه و قطور که این سبک ستون سازی مربوط به منطقه ای درشمال غربی ایران و قلمرو مادها می باشد که نمونه ی دیگری را نمی توان سرمشق ابتدایی این نوع ستون سازی قرارداد .
با توجه به آنچه که گفته شدپرستشگاه آناهیتا در کنگاور با توجه به مقایسه هایی که با بناهای مشابه انجام شده معماری آن متعلق به دوران پارتی می باشدومعتقدند که در دوران ساسانی و اسلامی این بنا را مرمت کرده اند ، در این معبد قرینگی و تقارن بکار برده شده ،چیزی که در معماری اشکانی بارز می باشد.
برای این بنا کارکرد های گوناگونی ذکر شده ، بعضی از باستان شناسان معتقدند که این بنایی برای گردش و تفریح در زمان شکار بوده ، بخاطری که در این جلگه ( کنگاور) شکار فراوان بوده است ، و همچنین از آن برای پذیرایی و گرامی داشت حضور فرمانروایان ،امیران ، پادشاهان مورد استفاده قرارمی گرفته است و همچنین در جای دیگر ذکر شده است ، برخی آن را کاخ خسروپرویز یا کاخ ساسانی می دانستند، که برای خوشگذرانی اوقات فراغت مورد استفاده قرار می گرفته است. باتوجه به مطالب ازپیش گفته شده این معبدمکانی برای پرستش آب بوده است .تحقیقات تاریخی و کاوش های باستان شناسی چهار دوره برای کاربری معبد ذکر کرده اند دوره هخامنشیان ، دوره سلوکیان (معبد آراتمیس) ، دوره اشکانیان(معبدآنایی تیس- آناهیتا ) ، دوره ساسانی( آناهیتا و آتشگاه ) . نمونه ای دیگراز معبدآناهیتا در ایران وجود دارد که یکی از آنها در بیشاپور( کازرون) در استان فارس واقع شده است که بعدازمعبدآناهیتا ، درکنگاور قدیمی ترین ومشهورترین معبد که جایگاه نوازش و بازی با آب می باشد معبدی بدون سقف و مکعب شکل است .

حضوروگردش آب دراین معبد شکلی زیبا آمیخته با حس احترام دارد که نشانگراهمیت خاص مذهبی وتوجه به نیایش ایزدبانوی آب آناهیتا دارد. معبدی دیگری به نام معبد آناهیتا تخت سلیمان درشهر بیجار و میاندوآب دراستان آذربایجان غربی قرار دارد. که در کنار آتشکده آذر گشسب واقع شده. این معبد به صورت مسقف و مکانی در ارتباط با پرستش آب بوده است. که آناهیتا الهه آب مورد پرستش قرار گرفته و تاریخ ،آن را به قبل از دوره ساسانی نسبت می دهند، با این حال آب در فرهنگ کهن ایران باستان جایگاه ویژه و مقدسی داشته، طوری که به عنوان الهه آن را مورد ستایش و پرستش قرار داده وحتی برای آن نذورات زیادی را انجام می دادند اینها فقط دال بر ارزش و اعتبار آن در اعتقادات مردم بوده است .

۲-۲- موقعیت جغرافیایی
کنگاوراولین بخش شرقی کرمانشاه است ودر بزرگ راه کربلا نشسته است ازشمال به بخش اسدآباد ازشهرستان همدان ،از شرق به تویسرکان ،از جنوب به دهستان خزل شهرستان نهاوندو ازغرب به صحنه ازشهرستان کرمانشاه محدود است)شکل۲-۱). قسمت مرکزی و جنوب بخش و قسمت شمال وغربی آن کوهستان است، درمنتهی الیه قسمت جنوب شرقی آن نیزرشته کوه هایی قراردارد(گودرزی،۱۳۸۵،ص۲۵).”ایزیدورخاراکسی”اولین کسی است که درنیمه نخست سده ی اول میلادی از آن به نام (کن کبار) نام برده است. مورخین و جغرافیا نویسان غرب و ایرانی از سده سوم هجری قمری به بعداز این ناحیه به نامهای کنکور، کنگوار،کنگوروقصراللصوص(قلعه دزدان)نام برده اند.
شهرت کنگاور از آغاز تا امروز شاید بیشتر به خاطر بناه یا کاخی است که از پیش از اسلام برفراز صفه ای وسیع در دل آن برپاگردیده بوده است. این بنا امروزه به نام معبدآناهیتا یا ناهید شهرت داردکه درجای خوداز آن صحبت خواهیم کرد(روزبهانی،۱۳۸۳،ص۸۰).
“لستریج” بااقتباس ازآثارنویسندگان اسلامی درباره کنگاورمی نویسد: بعد از قریه صحنه ولایت کنگوار است که چون درآغاز فتوحات اسلام هنگام عبور لشکریان عرب ازآنجا به نهاونداهالی آنجا چهارپایان بارکش مسلمین را دزدیدندو اعراب آن را قصراللصوص(قلعه دزدان) نامیدند) لسترنج ، ۱۳۳۷ ، ص ۲۰۴-۲۰۳ ). ناصرالدین شاه قاجار در سفرنامه خود به عتبات عالیات درباره ی کنگاور چنین نوشته است :… همین که ازپل گذشتم رفته ، رفته فضای جلگه کم شد، کوه ها از چپ و راست نزدیک می شوند . ده کثیف بی درختی سرراه بود گفتند: رحمت آباد ملکی ساری اصلان است قدری رفتیم سطح راه به انحطاط گذشت، سرازیررفتیم جلگه کنگور پیدا شد. اطراف جلگه کنگاور همه کوه است جلگه اینجا هم سرسبز هم با صفاست. شبیه جلگه اسدآباد اما جمع تر و بهتر، دهات زیادی در اطراف این جلگه است.
اغلب آنهاروی تپه واقع شده بودند شکارصحرایی اینجاهم مثل جلگه اسدآباد فراوان بود (ناصرالدین شاه قاجار، سنه ۱۲۸۷ه. ق ، صص ۴۷-۴۲ ). بی شک نزدیکی کنگاور به ” هگمتانه” مرکز حکومتی ماد و نیز قرار داشتن آن بر سر شاهراه هگمتانه – بین النهرین ، در آبادانی آن تاثیر بسزایی داشته است (مارکورت ،۱۳۸۷، ص۴۵). شاید بتوان شجاعت و “جنگاوری” مردم منطقه در
طول تاریخ ، در برابر مهاجمان را به عنوان ریشه ی واژه ی “کنگاور” در نظرگرفت و شایدهای دیگری که این مختصر مجال طرح تمامی آنها نیست . شهرستان کنگاور با وسعتی حدود ۸۴۵ کیلو متر مربع و ۰۰۰/۱۰۰ نفر جمعیت و با ارتفاع ۱۵۰۰ متر از سطح دریا در۸۵ کیلومتری مرکز استان و شمال شرقی استان کرمانشاه واقع است. نور دیده زاگرس(کنگاور) به واسطه مجاورت با کوه های سرکشیده برآسمان ، آب و هوایی خوشگوارا وکوهستانی وخنک دارد (شهرامی ،۱۳۸۳ ، صص ۱۱-۹-۶). آب و هوای قسمتهای دشت آن معتدل و قسمت های کوهستانی ومرتفع آن سرد و زمستانی پربرف وطولانی دارد (گلزاری ، شماره ۱۴۷ ، ص۱۱۳ ).
مردم کنگاوراز نژاد سفید واز اقوام کردو لرند، عده کمی از بازماندگان ارمنی ساکنندکه خود معتقدند ازهمراهان شیرین زن خسرودوم ساسانی بودهاندو ازآن زمان ساکن شدهاند.ازدوره صفویه به این طرف ازمردم ترک لهجه نواحی مجاور نیز عدهای به کنگاورکوچ کردهاند(روزبهانی ، ۱۳۸۳ ،ص۸۸ ).
اکثر جمعیت کنگاور را شیعه تشکیل می دهد و پیرو مذهب حقه جعفری علیه السلام و درصد کمی نیز از برادران و خواهران سنی مذهب اهل کردستان عراق و نیز جمعی از پیروان اهل حق هم در منطقه ساکن هستند .
در گذشته انگشت شماری مسیحی و یهودی در شهرستان زندگی می کردند( شهرامی ،۱۳۸۳ ، ص ۱۱-۱۰) . مردم کنگاور صاحب هنرهای سنتی چون منبت کاری۱ می باشند . هنر تنبورسازی هم در بین مردم این دیار ریشه کهن و اصیلی دارد طوری که تنبورهای این خطه از شهرت ومحبوبیت خاصی برخوردارند .
www.iranicaonline.org/articles/anahid
۲-۳- مهمترین آثار و ابنیه تاریخی فرهنگی شهرستان کنگاور
مهمترین آثارو ابنیه تاریخی فرهنگی شهرستان کنگاور: معبدآناهیتا ، معدن تاریخی چلمران که ازآان با
نام کوه مردان(شلمران) یکی ازمهمترین معدن استخراج سنگ درساخت معبدآناهیتا میباشد . امامزاده ابراهیم ، تپه گودین ، پل کوچه ، حمامهای تاریخی (حمام کهنه ،حمام میدان ، حمام حسن خان ، سراب کبوتر لانه ، سرابها ، سراب فش، سراب خرم آباد (بوجان) ، (سراب ماران ) ، قنات و چشمه ها ی قدیمی ،آسیاب ها ویخچال های قدیمی ،گورستانهای قدیمی( روزبهانی ،۱۳۸۳،ص۱۰۹-۱۰۶). شهرت عمده کنگاوردر، روزگار اسلامی وهم اکنون به خاطر بقایای بنایی است که پیش از اسلام برفراز صفه ای درمرکز قصبه کنگاور از سنگ ساخته شده است (شهرامی ، ۱۳۸۳ ، ص ۱۱-۱۰) . امروزه ایرانیان وحتی جهانگران ، کنگاور را به عنوان معبدآناهیتا می شناسند و این نیست مگرعظمتی که به لحاظ باستان شناسی براین اثر شگرف مرتبط است .
۲-۴- معبد
معبد به معنای

این نوشته در پایان نامه ها و مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.