مدیریت زنجیره تامین، مدیریت منابع انسانی

. (آیت اللهی، ۱۳۸۷) ( شکل های ۲و۳ نمونه هایی از تگ های RFID، را نشان می دهد)

شکل۲) نمونه ای از تگ RFID مخصوص کتاب

شکل۳) نمونه ای دیگر از تگ RFID
۲-۲-۴-۲ قرائتگر یا آنتن (Reader)
خواننده برچسب، یا دریافت کننده ها، از یک واحد فرکانس رادیویی، یک واحد کنترل و یک آنتن برای بررسی کردن برچسب های الکترونیکی از طریق ارتباطات فرکانس رادیویی است. بسیاری شامل یک واسطه است که با یک کارکرد ارتباط می یابد، (مثل سیستم امانت کتابخانه).
خواننده برچسب می تواند، به صورت دستی و قابل حمل بوده، و یا در مکان خاصی نصب شود. برچسب های منفعل، با محدوده خواندن کوتاه تر، در یک ناحیه بازرسی کوچکتری عمل می کنند. ناحیه بازرسی، ناحیه ای است که خواننده برچسب می تواند برچسب ها را بخواند. اندازه های ناحیه بازرسی براساس قدرت خواننده برچسب و برچسب متفاوت است.
برچسب های منفعل، با محدوده خواندن کوتاه تر، در یک ناحیه بازرسی کوچکتری عمل می کنند. بیشتر خواننده های برچسب می توانند، برچسب ها را تا شانزده اینچ دورتر بخوانند.
از خواننده برچسب ها در سیستم های RFID در موارد زیر استفاده می شود:
ناحیه ای که اطلاعات کتابخانه روی برچسب نوشته می شود.
قسمت امانت، که ورود و خروج مواد را کنترل می کند.
قسمت مراجعه کنندگان که بدون نیاز به کارمند، کتابها را کنترل می کند.
حس گرهای خروجی۱۵ که تایید می کند، همه کتاب هایی که در حال خروج هستند، کنترل شده اند یا خیر.
خواننده برچسب کتاب، هنگامی که مراجعه کننده کتاب را به دستگاه برای خروج می دهد، آنها را کنترل می کند.
سیستم منظم کننده اتوماتیک، برای بازگشت کتاب ها به قسمت مربوط به خود.
خواننده برچسب دستی و قابل حمل که برای سیاهه کردن و تایید این اقلام به درستی قفسه بندی شده اند یا خیر.(همان)(شکل ۴، نمونه ای از Reader را نشان می دهد.)

شکل ۴) نمونه هایی از Reader سیستم RFID

۲-۲-۴-۳ دستگاه های امانت خودکار (Self-Check-Out)
در این قسمت اعضاء کتابخانه می توانند عملیات جستجوی خود را، برای انتخاب و امانت کتاب بدون کمک کتابدار انجام دهند. این ایستگاه های خودکار مشابه ایستگاه های موجود سوپرمارکت های بزرگ، یا عابر بانک های فعلی عمل می کنند، با این تفاوت که در آنجا مشتریان باید، کالاها را مورد به مورد، با اسکنر بارکد هرکدام از کالاها را خوانده سپس مراحل بعدی را انجام دهند؛ اما در سیستم مبتنی بر RFID، هر چند کتاب به یک باره توسط قرائت گر RFID، خوانده می شود. این بخش از کار، خصوصا کمک بسیار شایانی، در بخش امانت و سرعت در تحویل کتاب به مراجعین دارد.(شکل ها ۴ و ۵ نمونه ای از این دستگاه ها را نشان می دهد.)

شکل۴) نمونه ای از دستگاه امانت خودکار

شکل ۵) نمونه ای از دستگاه امانت خودکار

۲-۲-۴-۴ گذرگاه های ورودی و خروجی RFID
یکی از مزیت های مهم این فنّاوری جلوگیری از خروج عمدی یا سهوی منابع کتابخانه است، به همین منظور، گذرگاه هایی در قسمت در اصلی کتابخانه تعبیه می شود، تا در صورت خروج غیر مجاز هر مدرک به کتابدار هشدار دهد. این گذرگاه ها در واقع آنتن های بسیار قوی RFID هستند، که توانایی خواندن اطلاعات درون برچسب های الصاق شده به منابع را داشته، در صورتی که توسط دستگاه غیر فعال نشده باشد (به امانت داده نشده باشد)، هشدار می دهد.(شکل ۶، نمونه ای از گذرگاه ورودی و خروجی)

شکل۶) نمونه ای از گذرگاه های ورود و خروج کتابخانه

۲-۲-۵ مقایسه فنّاوری RFID با فنّاوری های مشابه
دستگاه های خواننده بارکد در صورتی عمل می کنند، که برچسب در مسیر خط مستقیم دید آنها قرار گیرد، در حالی که در هیچ یک از انواع تگ های RFID برای خوانده شدن، نیازی به قرار گرفتن در مسیر دید مستقیم Reader ندارند.
تگ های RFID می توانند از فاصله بسیار دورتری نسبت به بارکد خوانده شوند. یک Reader RFID می تواند اطلاعات تگ RFID را تا فاصله ۳۰۰ فوت هم بخواند، در حالی که فاصله خوانده شدن، بارکد بسیار کمتر است و عملا بیشتر از ۱۵ فوت نیست.
چندین تگ RFID به طور همزمان، می توانند توسط Reader قرائت شوند، در حالی که بارکد این مزیت را ندارد.
خواندن اطلاعات از RFID با سرعت زیادی صورت می گیرد، (حدود ۴۰ تگ در ثانیه)، در حالی که خواندن اطلاعات حتی یک بارکد، بسیار طولانی است. به علت اینکه تگ بارکد، دقیقا باید روبروی Reader قرار بگیرد.
از آنجایی که برای خوانده شدن تگ بارکد، باید در مسیر دید مستقیم بارکد خوان، قرارگیرد، باید حتما بر روی سطح خارجی کالا نصب شود، در نتیجه خیلی سریع آسیب دیده، و غیرقابل استفاده می شود؛ در حالی که می توان تگ های RFID را داخل پوشش پلاستیکی قرار داده، و یا حتی آن را داخل محصول، و برای کتاب در محلی مثل عطف مخفی کرد، که این خود، به دوام آنها می افزاید.
کارآیی تگ های RFID، در محیط های خشن، (مثل مناطق مرطوب، کارخانه ها و …) همچنین مراکزی که با ابزار های فلزی سروکار دارند، بیش از برچسب های بارکد است.
بارکدها، فقط خواندنی هستند و اطلاعات آن ها قابل تغییر نمی باشد، در حالی که تگ های RFID، توانایی خوانده شدن و نوشته شدن مجدد را دارند.

جدول مقایسه فنّاوری RFID، با بارکد
ردیف
شاخص ها
بارکد
RFID
۱
کارآیی
هر بارکد در یک بار خوانده می شود
نیاز به دید خط مستقیم دارد
قابلیت خواندن چندین برچسب بطور همزمان
نیاز به خط دید مستقیم ندارد
۲
قابلیت اطمینان
به آسانی آسیب پذیرند
کمتر آسیب پذیرند
۳
میزان ذخیره داده
میزان ذخیره داده ی محدودی دارد.
تقریبا نامحدود است.
۴
انعطاف پذیری
اطلاعات ثابت و یکبار مصرف است
جهت قرائت، بارکد باید ثابت باشد
قابل خواندن و نوشتن چندین بار
امکان قرائت برچسب ها در حال حرکت
۵
هزینه
ارزان
بسیار گران

مزایای استفاده از فنّاوری RFID در کتابخانه ها
نتایج حاصل از مرور ادبیات موجود نشان می دهد که با توجه به کاربردهای مختلف فنّاوری RFID در کتابخانه ها، مزیت های آن را چنین می توان برشمرد:
ظرفیت بالای ذخیره اطلاعات
قابلیت خواندن و نوشتن تگ ها
دوام بیشتر تگ ها، نسبت به بارکد
سیستم شناسائی از طریق امواج رادیویی
مدیریت مجموعه
امانت دهی خودکار
قفسه خوانی خودکار
صرفه جویی در هزینه قفسه خوانی
از بین رفتن صف های طولانی امانت کتاب
ارائه خدمات بهتر به اعضاء
استقلال عمل اعضاء در انتخاب و امانت مواد
دستیابی سریعتر مراجعه کنندگان به منابع
بالارفتن ضریب امنیت مجموعه
از بین رفتن واسطه ی کتابدار
دسترسی و جابجائی خودکار منابع کتابخانه ای
جستجوی منابعی که عمدا یا سهوا در قفسه ها جابجا شده اند
جلوگیری از خروج عمدی یا سهوی منابع از کتابخانه

۲-۲-۷ چالش های پیش روی فنّاوری RFID
از جمله چالش های پیش روی این فنّاوری، می توان به موارد زیر اشاره نمود:
عدم ارائه استانداردهای جهانی: شاید یکی از مشکلات استفاده از این فنّاوری عدم یکپارچه بودن فرآیند اجرائی در انجام امور است، زیرا هر کشور براساس معیارهای خود از این تکنولوژی استفاده می کند. سازندگان این فنّاوری نیز موفق نشده اند تا یک استاندارد قابل قبول برای آن ایجاد کنند. بنابراین یک دستگاه قرائتگر تولید شده توسط شرکت X ، قادر نیست تگ تولید شده توسط شرکت Y را بخواند.
تداخل تگ ها: از آنجا که امکان دارد، تگ های متعددی به طور همزمان شکل گیرند، هرگونه برخورد غیرمنتظره در کار انتقال، دور از انتظار نخواهد بود. این پدیده زمانی رخ می دهد که از یک تراشه، بیش از یک علامت یا سیگنال در یک زمان برگشت داده شود، و دستگاه قرائتگر نتواند به طور صحیح آنرا قرائت کند. نوع دیگر تداخل ممکن است در چگونگی قرائت صورت می گیرد. در این حالت، سیگنال یک دستگاه با یک دستگاه دیگر تداخل نموده، و در نتیجه پوشش شبکه دچار اختلال می گردد. بنابراین پروتکلی موثر که بتواند قرائت همزمان تگ ها را میسر سازد و دقیقاّ آنچه را که مورد نظر است قرائت کند یک امر ضروری است.
گران بودن سیستم: نصب و اجرای این تکنولوژی نیاز به هزینه زیادی داشته، و این هزینه را باید هم سازنده و هم مصرف کننده متحمل شوند. البته روش های جدید ایجاد تگ ها که توسط بعضی شرکت ها مورد استفاده قرار گرفته، تا حدودی از فشار هزینه های آن کاسته است.
خدشه دار شدن حریم خصوصی افراد: گرچه این فنّاوری روز به روز بیشتر مورد توجه قرار گرفته، و خریداران زیادی را به خود جلب کرده است. اما در گوشه و کنار جهان، زمزمه هایی حاکی از عدم رضایت، آن به گوش می رسد. (البته این مشکل در کاربردهای امنیتی، و استفاده از آن در سازمان ها، ادارات، و شرکت هایی است که، از آن برای شناسایی افراد استفاده می کنند، که امکان به سرقت رفتن اطلاعات اشخاص دور از انتظار نمی باشد)
امکان سرقت تگ ها: براساس اظهار نظر، لوکاس گران والد۱۶، این فنّاوری علاوه بر نفوذ به حریم خصوصی افراد، امکان به سرقت رفتن آن از طریق هکرها نیز وجود دارد، که این مورد خاص یکی از موارد خاص امنیتی سیستم می باشد که باید توسط سازندگان آن مورد توجه قرار گیرد.
تداخل فرکانس: محیط اطراف به ویژه وجود فلزات حساس می تواند سبب تداخل در کیفیت عملکرد سیستم RFID شده و محدودیت هایی را به هنگام نصب آن برای کتابداران فراهم آورد. (Varma;Ahmed,2006)

فرکانس و برد سیستم RFID
۲-۲-۸-۱ فرکانس: فرکانس کاری سیستم RFID، یک مشخصه مهم می باشد که در برد سیستم، میزان تداخل امواج، و تضعیف امواج و سایر مشخصات یک سیستم موثر است.
انواع RFID از نظر محدوده فرکانس
RFID در سه محدوده فرکانس کار می کند:
فرکانس پائین (LF) Low Frequency، یعنی فرکانس بین ۱۲۰ تا ۱۳۴ کیلوهرتز
فرکانس بالا (HF) High Frequency، یعنی فرکانس ۱۳ تا ۵۶ مگاهرتز
فرکانس بسیار بالا (UHF) Ultra High Frequency، یعنی فرکانس بین ۹۰۲ تا ۹۱۵ کیلوهرتز
در کاربردهای تجاری و صنعتی از فرکانس ۸۹۵ تا ۹۶۰ مگاهرتز (UHF)، برای کاربردهای برد بلند و فرکانس ۱۳.۵۶ مگاهرتز (HF)، برای کاربردهای برد کوتاه استفاده می شود. فرکانس ۱۲۵ کیلوهرتز نیز در کاربردهای کنترل دسترسی و در مواردی که وجود فلزات و مایعات باعث تضعیف امواج می شود متداول است. فرکانس های ۴۳۳ مگاهرتز و ۲.۴۵ گیگاهرتز نیز در برچسب های فعال و گران و دارای برد بالا استفاده می شود. ویژگی های این سه نوع RFID در جدول زیر مقایسه شده است.
جدول انواع RFID از نظر محدوده فرکانس
نوع
محدوده فرکانس
توانایی عبور سینگنال از مواد
توانایی خوانده شدن همزمان تگ ها
قیمت
مراکز مورد استفاده
LF
۱۳۴-۱۲۰
KHz
زیاد
ضعیف
گران
شناسایی حیوانات در مراکز
پرورش حیوانات و دامداری ها
HF
۱۳-۵۶
MHz
کم
نسبتا خوب
ارزان
کتابخانه
UHF
۹۱۵-۹۰۲
MHz
بسیار کم
بسیار عالی
ارزان ترین
حمل و نقل ک
الا و فروشگاه ها

برد سیستم RFID (حداکثر فاصله بین قرائت گر و برچسب که امکان تبادل اطلاعات بین آن دو وجود دارد)
یکی از مهمترین پارامترهای سیستم است که به فرکانس کاری، قدرت ارسال سیگنال توسط قرائتگر و نحوه قرارگرفتن آنتن قرائت گر ارتباط دارد. فرکانس HF برای کاربردهای برد کوتاه و حداکثر تا ۳ متر و فرکانس UHF برای کاربردهای برد متوسط و حداکثر تا ۲۰ متر استفاده می شود. قابل ذکر است که برد سیستم RFID به شدت متاثر از شرایط محیطی بوده و وجود رطوبت در هوا، مایعات و فلزات در محیط، باعث تخریب و تضعیف امواج شده و برد سیستم و تبادل اطلاعات را تحت تاثیر قرار می دهد.(ذوالفقاری، ۱۳۸۷)

۲-۲-۹ هزینه های یک سیستم RFID، برای کتابخانه
قیمت تجهیزات بر حسب نوع کاربرد و سازنده آن بسیار متغیر است، اما هزینه های یک مدل متوسط به شرح زیر است:
آنتن: ۳۰۰۰۰۰۰۰ ریال
خواننده برچسب: ۳۰۰۰۰۰۰۰
برچسب فعال: ۱۰ تا ۴۰ دلار
برچسب منفعل: از ۰.۳ تا ۱۰ دلار (البته قیمت برچسب در آمریکا، به دلیل تولید انبوه، تقریبا نصف اروپا است).
گران ترین جنبه از هر سیستم RFID هزینه برچسب ها ست که باید روی هر قلم خاص قرار داده شود، هزینه برچسب هایی که برای رسانه های دیگر مانند نوارها، لوح فشرده، و … به کار می رود، بیشتر از کتاب ها است. همچنین برچسب های حاوی لوگوی کتابخانه، هزینه را افزایش می دهد.

۲-۲-۱۰ کاربردهای رایج فنّاوری RFID
از جمله کاربرهای رایج این فناوری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
فروشگاه ها
فرودگاه ها و ترمینال ها
حمل و نقل درون و برون شهری
پزشکی
مدیریت زنجیره تامین
مدیریت منابع انسانی
کنترل و نگهداری موجودات زنده
کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی
ایجاد سیستم های هوشمند خانگی برای وسایل منزل
ایجاد سیستم های اعلان خطر در اتومبیل (مثل باد لاستیک)

پیشینه های تحقیق
در این بخش ابتدا پیشینه ی داخل ایران و سپس پیشینه های خارج از ایران مورد بررسی قرار می گیرد.
۲-۳-۱ پیشینه ی داخلی
با توجه به اینکه زمان زیادی از استفاده از فنّاوری RFID در ایران نمی گذرد، هنوز پژوهش درخور توجهی در این زمینه وجود ندارد. تنها پژوهش نزدیک به این موضوع پژوهش ذیل است که: ذوالفقاری(۱۳۸۷) با عنوان ” بررسی نقش و کاربرد تکنولوژی RFID در کارآیی مدیریت زنجیره تامین (SCM) با تاکید بر صنایع غذایی” انجام داده است، که پژوهشگر در این پژوهش به این نتیجه رسیده است که: رابطه معناداری میان بکارگیری تکنولوژی RFID و کارآیی SCM وجود دارد، اگر شرکت های صنایع غذایی بخواهند به حداکثر کارآیی در زنجیره تامین خود

این نوشته در پایان نامه ها و مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.