شرایط آب و هوایی، ژئومورفولوژیک

بارندگی را در دوره آماری ۵۹ ساله ثبت کرده‌اند و همچنین ماه‌های خرداد و تیر هر یک با ۲ روز، کمترین تعداد روزهای با بارندگی بین ۵ تا ۱۰ میلیمتر را به خود اختصاص داده‌اند.

نمودار ۳-۵: تعداد روزهای با بارندگی به میزان ۵ میلیمتر و یا بیشتر در ایستگاه بندر انزلی، (۱۳۸۹-۱۳۳۰)

۳-۲-۵ تعداد روزهای با بارندگی به میزان ۱۰ میلیمتر و یا بیشتر
ایستگاه بندر انزلی در طی دوره آماری ۵۹ ساله، فقط ۵۰ روز از سال را با بارندگی ۱۰ میلیمتر و یا بیشتر ثبت کرده است که کمترین مقدار آن به ماه اردیبهشت با ۱ روز و بیشترین آن برای ماه‌های مهر، آبان، آذر و شهریور هر یک با ۷ روز می‌باشد. این آمار نشان می‌دهد که بیشتری حجم بارندگی‌های ماهانه عموماً در طی ماه‌های مهر، آبان، آذر و شهریور اتفاق می‌افتد.

نمودار ۳-۶: تعداد روزهای با بارندگی به میزان ۱۰ میلیمتر و یا بیشتر در ایستگاه بندر انزلی، (۱۳۸۹-۱۳۳۰)
۳-۲-۶. سمت و سرعت باد غالب
براساس نتایج جدول شماره ۳-۳، میانگین آمار ۵۹ ساله نشان می‌دهد که بیشترین سرعت باد غالب ثبت شده در ایستگاه انزلی برای جهت‌های شمال غربی و شمالی بوده است. همچنین در اغلب ماه‌های سال، باد غالب از جهات شمال غربی، شمالی و شمال شرقی وزیده است(نمودار ۳-۷).

جدول ۳-۳: سمت و سرعت باد غالب بر حسب نات دوره آماری (۱۳۸۹-۱۳۳۰)
درصد
باد آرام
درصد
باد غالب
سرعت
باد غالب
جهت باد غالب
ماه

درجه
جهت

۳۲.۱
۱۳
۹.۵
۳۶۰
شمالی
مهر
۳۲
۱۴.۵
۹.۵
۳۱۵
شمال غربی
آبان
۲۹.۷
۱۶.۹
۴.۳
۲۷۰
غربی
آذر
۲۸.۴
۲۰.۴
۸.۵
۳۱۵
شمال غربی
دی
۲۹.۲
۲۰.۵
۸
۳۱۵
شمال غربی
بهمن
۲۹.۵
۱۶.۹
۶.۷
۳۶۰
شمالی
اسفند
۲۹.۸
۱۶.۴
۵.۶
۳۶۰
شمالی
فروردین
۲۹.۲
۱۶.۹
۵.۳
۴۵
شمال شرقی
اردیبهشت
۲۷.۲
۱۸.۴
۵.۷
۴۵
شمال شرقی
خرداد
۲۷.۸
۱۵.۵
۵.۶
۴۵
شمال شرقی
تیر
۲۷.۶
۱۵.۴
۵.۷
۴۵
شمال شرقی
مرداد
۲۹.۳
۱۴
۸
۳۶۰
شمالی
شهریور
۲۹.۳
۱۴
۷.۲
۳۶۰
شمالی
سالانه

نمودار ۳-۷: سمت و سرعت باد غالب ماهانه در ایستگاه بندر انزلی

– اثرات پیشروی آب دریای خزر
در مورد اثرات و پیامدهای پیشروی آب خزر در شهرهای ساحلی استان گیلان در ابعاد مختلف بررسی‌های انجام شده که چند مورد از مهمترین اثرات نامطلوب آن به قرار زیر است:
۱. تخریب زمین‌های کشاورزی حاصلخیز در سطح وسیع بوسیله نفوذ آب شور اعم از سطحی و زیرسطحی که موجب عدم کارآیی و بازدهی مطلوب آنها شده است.
۲. اثرات مخرب آب در بخش ساحلی که موجب شده سطح وسیعی از محدوده‌های مسکونی اعم از ویلایی (ساکن موقت) و یا بناهای مختلف دیگر که به عنوان مساکن دایمی مورد استفاده بودند در داخل آب قرار گرفته و مستهلک شوند.
۳. آوارگی و بی‌خانمانی مردمان این منطقه که مناطق مسکونی خویش را طعمه امواج دریا دیده‌اند.
۴. تغییرات ژئومورفولوژیکی ایجاد شده در ساحل اعم از طبیعی مثل اثر امواج در ساحل و یا تغییرات انسانی مانند کندن کانال‌های متعدد جهت تخلیه آب‌های اضافی وارد شده به خشکی‌های ساحل.
۵. تغییرات اکوسیستمی و زیست‌محیطی در محل که خود در دو بخش مطرح می‌شود:
الف) تغییرات در شرایط طبیعی محل مثل تخریب مناطق جنگلی ساحل که آب دریا بوسیله خشکاندن درختان در اثر نفوذ آب شور و یا با کج کردن و در نهایت انداختن درختان بوسیله کوبیدن امواج که باعث نابودی پوشش جنگلی ساحل شده و آن را به منطقه باتلاقی تبدیل کرده است. ب) تغییرات ایجاد شده در حالت قبلی یعنی تبدیل جنگل به باتلاق خود موجب می‌شود تا موجودات زنده داخل این محیط هم تغییر نماید یعنی موجودات زنده ساکن جنگل جای خود را به موجودات زنده باتلاقی دهند که اثرات مخرب آن ایجاد بوی مشمئزکننده در محل از یک طرف و گسترش تعداد حشرات موذی بخصوص پشه‌ها از طرفی دیگر موجب می‌شوند تا نقاط مسکونی مجاور را بشدت در خطر آلودگی انواع بیماریها قرار دهد.
۶. اثر منفی پیشروی آب در مصب رودخانه‌های ورودی به دریا که موجب شده آب رودخانه را برای چندین متر به عقب براند و دهانه رودها وسیع‌تر گشته و همچنین سطح وسیعی از زمین‌های حاشیه مصب بصورت منطقه وسیع باتلاقی در آمده است.
در چند مورد جزئی هم پیشروی دریا، اثرات مثبت داشته که برخی از آنها عبارتند از:
۱- سهولت تردد کشتی‌های مختلف در بندرگاه‌ها
۲- عدم لزوم لایروبی زیاد خط مسیر کشتی‌ها در بنادر
۳- بوجود آمدن محیط مناسب‌تر زیست آبزیان

۴-۱. موقعیت جغرافیایی
بندر انزلی در حاشیه دریای خزر، در شمال استان گیلان در بین مدار ۳۷ درجه و ۲۳ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۳۴ دقیقه عرض شمالی و مابین نصف‌النهار ۴۹ درجه و ۱۱ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۳۲ دقیقه طول شرقی واقع شده است(جدول شماره ۴-۱). ارتفاع از سطح دریا ۲۶- متر می‌باشد (مختصات جغرافیایی استان گیلان، ۱۳۷۸: ۲۴). مساحت شهرستان معادل ۹/۳۰۸ کیلومتر مربع ۱/۲ درصد از سطح استان را در بر می‌گیرد (آمارنامه استان گیلان، ۱۳۷۹: ۵۱). بندر انزلی از سمت شمال به دریای خزر، از سمت شرق به شهرستان رشت، از سمت غرب به شهرستان رضوانشهر و از سمت جنوب به شهرستان صومعه‌سرا محدود می‌شود. شهر انزلی دارای بافتی خطی است که حو
ل محور ارتباطی رشت ـ آستارا در طولی معادل ۱۵ کیلومترو با عرض متوسط ۵/۲ کیلومتر گسترش یافته است. شمال شهر به دریا و جنوب آن به تالاب انزلی و اراضی پست و آبگیر محدود گردیده است و آبراهه تالاب انزلی که ارتباط بین دریا و تالاب را برقرار می‌سازد.
شهرستان بندر انزلی براساس آخرین تقسیمات کشوری دارای یک بخش (بخش مرکزی) به طول جغرافیایی ۴۹ درجه و ۳۹ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۳۵ دقیقه و دو دهستان (لیجارکی حسن‌رود و دهستان چهارفریضه) با ۲۸ روستا می‌باشد که همگی دارای سکنه و با شکلی خطی با یکدیگر در ارتباط هستند(جدول شماره ۴-۲). شهر بندر انزلی تنها شهر این شهرستان است که در مرکز شهرستان به صورت یک جزیره در آمده است، بدین گونه که از شمال به دریای خزر و از جنوب به مرداب محدود شده و حالت جزیره‌ای به خود گرفته است.

جدول ۴-۱: موقعیت جغرافیایی استان گیلان و محدوده مورد مطالعه
شرح
طول جغرافیایی
عرض جغرافیایی

دقیقه
درجه
دقیقه
درجه
دقیقه
درجه
دقیقه
درجه
استان گیلان
۳۴
۵۰
۵۳
۴۸
۳۷
۳۸
۳۴
۳۶
شهرستان بندرانزلی
۳۲
۴۹
۱۱
۴۹
۳۴
۳۷
۲۳
۳۷
مأخذ: معاونت برنامه‌ریزی و استانداری گیلان ۱۳۸۵

جدول ۴-۲: تقسیمات سیاسی شهرستان بندر انزلی ۱۳۸۵
شهرستان
مساحت
بخش
مساحت
دهستان
تعداد آبادی
بندر انزلی

۳۱۸/۲۹۹
مرکزی
۳۱۸/۲۹۹
لبجارکی
۷

چهار فریضه
۲۱
مأخذ: معاونت برنامه‌ریزی و استانداری گیلان ۱۳۸۵
۴-۲. ویژگی‌های طبیعی بندر انزلی
۴-۲-۱. زمین‌شناسی
سازندهای تشکیل‌دهنده زمین‌شناسی شهر بندر انزلی به صورت زیر می‌باشد:
۱- نهشته‌های دلتایی تفکیک‌نشده که به صورت پراکنده شرق و جنوب شرق و همچنین به‌صورت نواری از مرکز به سمت غرب و در بالای مرداب انزلی یافت می‌شود.
۲- نهشته‌های دریایی که بیشترین سطح شهرستان انزلی را در بر می‌گیرد.
۳- نهشته‌های آبرفتی۱۴ و دشت سیلابی۱۵ که در شرق و جنوب شرق و شمال غرب شهرستان به‌صورت پراکنده و در وسعت بسیار کمی قرار دارند در این اراضی فقط شمال غرب روستای رودپشت دیده می‌شود.
۴- در جنوب شهرستان بندر انزلی کولاب‌های قدیمی‌تر مشاهده می‌شود که مساحت زیادی را در برگرفته و در همجوار با تالاب انزلی می‌باشد. در این مناطق روستای خاصی وجود ندارد.
۵- نهشته‌های ساحلی و ماسه بادی از شمال شرق به‌صورت نواری به‌طرف شمال غرب شهرستان را در برگرفته که مناطقی همچون جفرود پایین و گلشن و قسمت شمال شهر انزلی در این محدوده قرار گرفته است.
۶- نهشته‌های ساحلی کهن که در جنوب و جنوب غرب شهرستان به‌صورت نوار بسیار باریکی پوشیده شده و دارای وسعت بسیار ناچیزی در شهرستان می‌باشد و روستاهای اشترکان و آبکنار در این محدوده دیده می‌شود.
نهشته‌های کولابی و آواری ارگانیکی که می‌توان گفت وسعت بسیاری از شهرستان انزلی را در برگرفته و از شمال و جنوب شرق و جنوب و جنوب غرب شهرستان دیده می‌شود که مناطقی چون گرکان و سیاه‌خاله‌سر در این محدوده قرار دارد(نقشه زمین‌شناسی ۲۵۰۰۰۰/۱ استان گیلان).
با توجه به لایه‌های رقومی تهیه شده از سازمان نقشه‌برداری کشور، وضعیت زمین‌شناسی شهرستان بندر انزلی همانند نقشه شمار? ۴-۱ می‌باشد. همچنین در نقشه شماره ۴-۲، دوران‌های زمین‌شناسی و وضعیت گسل‌ها در پهنه گیلان‌زمین نشان داده شده است که بر این اساس شهرستان بندر انزلی به لحاظ دوران زمین‌شناسی مربوط به در سنوزوئیک می‌باشد. همچنین آمار داده‌های لرزه‌ای دستگاهی و تاریخی نشان می دهد، که پهنه استان گیلان از توان لرزه خیزی بالایی برخوردار است و در منطقه بندر انزلی نیز این توان در حد زیادی قرار دارد. علیرغم اینکه در جلگه گیلان از جمله شهرستان بندر انزلی، گسل‌های قابل توجهی وجود ندارد، اما نقاط ثبت شده زمین لرزه با مقیاس ۳ تا ۴ ریشتر دور از انتظار نیست و این برخلاف نظر عموم ساکنان بومی است که عقیده کامل بر ایمن بودن شرایط طبیعی منطقه را دارند. لذا می‌بایست در روند ساخت‌وسازهای عمرانی به این مسئله توجه خاصی مبذول داشت.

دوران های زمین شناسی

۴-۲-۲. توپوگرافی
شهرستان بندر انزلی به دلیل جلگه‌ای و ساحلی بودن آن فاقد نقاط ارتفاعی و به عبارتی در ارتفاع ۲۳- متر از سطح آب‌های آزاد واقع شده است و در پایین‌ترین نقطه استان گیلان قرار دارد و از مهمترین ویژگی‎های آن می‌توان به وجود مرداب در قسمت مرکزی و دریای خزر در شمال این شهر اشاره نمود. این شهرستان در منطقه‌ای واقع شده است که سه‌چهارم آن را آب مرداب انزلی و دریا فرا گرفته است و یکی از مشخصات مهم توپوگرافی این منطقه فاصله نسبتاً زیاد آن با سرچشمه رودهاست. شهرستان بندر انزلی در قسمت شمالی استان گیلان و در مجاورت دریاچه خزر (بخش جلگه‌ای استان) استقرار داشته و از سطحی هموار برخوردار است. دریای خزر در شمال و تالاب در جنوب این شهرستان از مهمترین شاخصه‌های طبیعی گردشگرپذیر آن به‌شمار می‌روند. این شهرستان در پایین‌ترین نقطه استان گیلان یعنی در ارتفاع متوسط ۲۶- متر از سطح آبهای آزاد (سطح ژئوئید)۱۶ قرار گرفته است.
دکتر مقیمی در اثر مکتوب خود می‌فرماید: شهر انزلی جریان جذر و مدی محدود و ساختار دلتایی ـ ساحلی دارد و اثر فرسایش و رسوب ساحلی در آن کارساز است(مقیم
ی، ۱۳۸۷: ۹). به‌طور کلی توپوگرافی این شهرستان از دو چشم‌انداز۱۷ اصلی تشکیل شده است:
۱- نوار ساحلی: محدوده باریکی است که در امتداد ساحل بین دریا و نوار ممتد ماسه‌ای کشیده شده و بیشتر روستاهای دهستانِ چهار فریضه در این ناحیه قرار گرفته است.
۲- نواحی جلگه‌ای: این نواحی از باندهای ماسه‌ای کنار ساحل تا کوهپایه‌های البرز را شامل می‌شود. اغلب روستاهای این شهرستان مخصوصاً روستاهای دهستان لیچارکی حسن‌رود در نواحی جلگه‌ای قرار دارند. این نواحی به علت داشتن هوموس بتدریج برای کشاورزی قابل استفاده گردید و در نتیجه تجمع جمعیت در این منطقه بیشتر است(نقشه توپوگرافی سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۱، مقیاس ۲۵۰۰۰/۱ شیت انزلی).
در نقشه شماره ۴-۳، وضعیت طبقات ارتفاعی در سطح منطقه نشان داده شده است. بر اساس اطلاعات مندرج در این نقشه، بخش اعظم شهرستان بندر انزلی در طبقات ارتفاع ۲۵- تا ۳۰- متر قرار گرفته است.

۴-۲-۳. اقلیم
شرایط آب و هوایی از مهمترین ویژگی‌های جذب گردشگر می‌باشد. شهرستان بندر انزلی دارای آب و هوای مدیترانه‌ای از نوع معتدل و مرطوب می‌باشد. از جمله ویژگی‌های این اقلیم، رطوبت زیاد هوا و اعتدال درجه حرارت آن است. دمای هوا در روزهای تابستان معمولاً بین ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد و شب‎ها بین ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتیگراد و در زمستان بالای صفر است. در این منطقه بارندگی بسیار زیاد و در تابستان به صورت رگبار است (کسمایی، ۱۳۸۷: ۸۵). گرمای بهار و تابستان و اوایل پائیز باعث تبخیر رطوبت مناطق جنگلی و ساحلی که دارای رودهای فراوان و آب‌های راکد است می‌گردد. این تبخیر سبب می‌شود تا جریانی دائمی از بخارات موجود در هوا از طرف دریا به سوی کوه و بالعکس برقرار گیرد (طویلی، ۱۳۸۳: ۵۲۶).
۴-۲-۳-۱. درجه حرارت
درجه حرارت و دما خود معلول زاویه تابش خورشید هستند، و از عناصر جوی می‌باشند که تأثیر بسزایی در مسائل گوناگون زندگی انسان دارند (زمردیان، ۱۳۷۸: ۱۳۲). تیر ماه پرآفتاب‌ترین ماهِ سال در کشور به شمار می‌رود و تنها در انزلی و بابلسر “سواحل دریای خزر” و شیراز است که جمع ساعات آفتاب خرداد بیشتر از تیر ماه ثبت شده است، جمع سالانه در بندر انزلی ۱۷۹۹ ساعت می‌باشد (طویلی، ۱۳۸۳: ۵۲۷).
در مطالعه دمای هوا پارامترهایی همچون متوسط حداکثر دما، متوسط حداقل دما و متوسط دمای ماهانه و سالانه در ایستگاه انزلی را مورد بررسی قرار دادیم. در این راستا آمار به صورت جدول و نمودار ارائه گردیده است. در شهر بندر انزلی متوسط سالانه دما در سال‌های آماری، ۱/۱۶ درجه سانتیگراد بوده و متوسط حداکثر دما در طی این چند سال ۲/۱۹ درجه سانتیگراد و متوسط حداقل دمای سالانه ۹/۱۲ درجه سانتیگراد بوده است. گرم‌ترین ماه سال جولای با ۹/۲۵ درجه سانتیگراد می‌باشد و دما از ۲۸ درجه سانتیگراد بالاتر نمی‌رود و سردترین ماه سال فوریه با ۸/۶ درجه سانتیگراد می‌باشد و به یخبندان نمی‌رسد (اداره هواشناسی شهر بندرانزلی، ۱۳۸۸).

جدول ۴-۳: میانگین دمایی ماهان?

این نوشته در پایان نامه ها و مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *